Kwalifikacje i przygotowanie psychologa
Wybór odpowiedniego psychologa to kluczowy krok w procesie poprawy zdrowia psychicznego i jakości życia. Istnieje wiele powodów, dla których ludzie decydują się na terapię. Mogą to być problemy osobiste, takie jak lęk, depresja, stres czy trudności w relacjach interpersonalnych. Psychoterapia może również pomóc w lepszym zrozumieniu samego siebie oraz pracy nad rozwojem osobistym. Warto jednak wiedzieć, jak znaleźć profesjonalistę, który będzie odpowiedni dla naszych potrzeb. Oto kilka istotnych elementów, na które warto zwrócić uwagę przy wyborze psychologa.
1. Wykształcenie
- Kwalifikacje akademickie: Dobry psycholog powinien mieć odpowiednie wykształcenie – co najmniej tytuł magistra z zakresu psychologii, ale też szereg szkoleń i kursów praktycznych. Jeśli szukasz psychoterapeuty to najważniejsza będzie tutaj ukończona szkoła psychoterapii w nurcie o naukowo dowiedzionej efektywności.
- ISTDP jest nurtem stosunkowo nowym, aktywnie rozwijającym się o potwierdzonej w badaniach skuteczności. Bibliografia badań znajdziesz pod adresem: https://istdp.pl/o-istdp/badania/
- Certyfikaty specjalistyczne: W zależności od kierunku terapii, dodatkowe szkolenia pogłębiające wiedzę i aktualizujące umiejętności mogą być bardzo ważne. Dobrą praktyką jest stałe podnoszenie kwalifikacji.
2. Doświadczenie
- Ilość przeprowadzonych sesji: Psycholog, który praktykuje od wielu lat oraz ma doświadczenie w pracy z pacjentami o różnorodnych problemach może posiadać większą wrażliwość i precyzję w dopasowywaniu interwencji do potrzeb klienta/pacjenta. Nie musi się to sprawdzić za każdym razem, dlatego warto zwrócić uwagę na swobodę pracy psychologa, czy w jego obecności czujesz się dobrze. A jeśli nie – koniecznie z nim to omów.
- Specjalizacja: Niektórzy psycholodzy specjalizują się w konkretnej dziedzinie, takiej jak terapia dzieci, uzależnienia, trauma czy zaburzenia lękowe. Warto poszukać kogoś, kto ma doświadczenie w obszarze, z którym się zmagasz. Szczególnie w odniesieniu do pracy z dziećmi niezbędne są dodatkowe procedury weryfikacji. Zaś w sytuacji problemu uzależnienia – dobrze zwrócić się do dedykowanego temu specjaliście.
3. Cechy osobiste
- Empatia: Dobry psycholog powinien być osobą empatyczną, zdolną do zrozumienia emocji i potrzeb swoich pacjentów. Empatia jest kluczowa w procesie terapeutycznym, ponieważ pozwala pacjentom czuć się bezpiecznie i otwarto na dzielenie się swoimi myślami i uczuciami.
- Kompetencje interpersonalne: Umiejętność komunikacji i budowania relacji z pacjentem jest niezwykle istotna. Psycholog powinien być otwarty, dostępny, a także umieć słuchać i zadawać właściwe pytania, które skłonią pacjenta do refleksji. A także gotowy, aby omówić wszystkie trudne momenty w trakcie procesu.
- Cierpliwość i akceptacja: Pacjenci często borykają się z trudnymi emocjami i problemami. Dobry psycholog powinien być cierpliwy i akceptujący, nie oceniając pacjenta ani jego doświadczeń.
4. Metoda pracy
- Styl terapeutyczny: Psychologowie mogą stosować różne podejścia terapeutyczne. Możesz również zapytać psychologa o jego podejście i filozofię.
- Dostosowanie do potrzeb pacjenta: Każdy pacjent jest inny, więc ważne jest, aby psycholog potrafił dostosować swoje metody do indywidualnych potrzeb i celów pacjenta. I tutaj kluczowe jest kierowanie się własnym zdrowym rozsądkiem: czy czuję się dobrze w relacji z terapeutą? Czy mogę mu o wszystkim powiedzieć? Czy wszystko, co dzieje się na sesji jest dla mnie jasne? – Jeśli na któreś z pytań odpowiadasz przecząco – koniecznie porozmawiaj o tym ze swoim psychologiem.
- Etyka pracy: psychologa obowiązuje zachowanie tajemnicy zawodowej, co oznacza pełną poufność przekazywanych mu informacji. Od tej zasady występują jedynie dwa odstępstwa – w sytuacji konieczności ratowania zdrowia i życia klienta/pacjenta ewentualnie osoby trzeciej oraz w sprawach związanych z postępowaniem karnym. W każdym z tych przypadków dobrą praktyką jest omówienie w pierwszej kolejności z samym klientem/pacjentem sposobu zgłoszenia.
- Superwizje: Zgodnie z zasadami etyki, każdy psycholog powinien przejść przez własny proces psychoterapeutyczny oraz poddawać się regularnej superwizji, tj. Omówieniu sposobu pracy z konkretnym pacjentem/klientem przez znacznie bardziej doświadczonego terapeutę-superwizora, który pomoże lepiej dopasować sposób pracy i stosowane interwencje do potrzeb pacjenta, a jednocześnie zbada jakość przymierza terapeutycznego, czyli relacji terapeuta-pacjent. W przypadku superwizji dane pacjenta są szczególnie chronione i zostają zanonimizowane.
Jak wybrać najlepszego psychoterapeutę i psychoterapię?
Decydując się na psychoterapię trzeba pamiętać, że w większości jest to długotrwały proces i ogromna inwestycja wymagająca dużych nakładów czasu, energii i nie rzadko pieniędzy. Dobrze więc szczegółowo przeanalizować wybór właściwego specjalisty. Poniżej kilka przykładowych kwestii do rozważenia.
- Płeć.
- Dla wielu osób może mieć to niebagatelne znaczenie, bowiem relacja terapeutyczna wymaga wyjątkowej bliskości emocjonalnej. Można spodziewać się intymnych pytań, dlatego warto zadbać o początkowy komfort.
- Z punktu widzenia profesjonalisty płeć nie ma znaczenia i ograniczenia w tym zakresie mogą być efektem wcześniejszych doświadczeń i uprzedzeń w tym temacie, co zawsze może podlegać omówieniu i ewentualnej korekcie. Niemniej warto od początku zadbać o swój dobrostan na spotkaniach.
- Sposób pracy.
- Wiele zależy tutaj od nurtu psychoterapeutycznego, w którym specjalizuje się terapeuta. Wcześniej była mowa o tym, żeby była to szkoła o naukowo potwierdzonej efektywności. Każdy z nurtów ma też określone założenia i sposób pracy, jako klient/pacjent nie musisz znać się na nich i próbować samodzielnie wybrać najlepszą dla Ciebie metodę. Dobrze sprawdzić na pierwszym spotkaniu czy taki styl Ci odpowiada i omówić go z przyszłym terapeutą.
- Rekomendacje.
- Po pierwsze może być tak, że ktoś poleci Ci psychoterapeutę. Ktoś, kto sam z jego usług korzystał. To jak społeczny dowód słuszności – stanowi potwierdzenie, że ktoś się sprawdził. Ale… sprawdził dla tej osoby, w jej sytuacji i w danym czasie. Nie stanowi to obiektywnej prawdy o psychoterapeucie. Dlatego zawsze kieruj się swoim zdrowym rozsądkiem, odczuciami, intuicją, etc.
- Po drugie nierzadko jest tak, że psychiatra, do którego trafił określony pacjent rekomenduje podjęcie psychoterapii. I tutaj równie często pojawiają się szczegółowe zalecenia dotyczące nurtu. Zamiast ślepo patrzeć na autorytet lekarza, warto zadać sobie (i jemu) pytanie o to, na jakiej podstawie rekomenduje właśnie ten sposób pracy. Powodów może być kilka: najczęstsze to te związane z wykształceniem lekarzy, które nie obejmuje szerokich aspektów psychologii, a co za tym idzie taka rekomendacja może w dużej mierze wynikać z braku wiedzy nt. metod psychoterapii, a nie jej dogłębności. Możliwe też, że lekarz ma osobiste doświadczenia w określonym nurcie psychoterapii, zatem tutaj warto zastosować reguły z wcześniejszego paragrafu.
- Konkretna osoba.
- Choć jest to ostatni punkt, powinien być pierwszy, bowiem to relacja z tym konkretnym człowiekiem będzie dla klienta/pacjenta przyczynkiem do zmiany. Ostateczną decyzję o wyborze psychoterapeuty warto zatem podjąć po poznaniu go, usłyszeniu, zobaczeniu jak pracuje, mówi, w jakich warunkach przyjmuje. Podczas pierwszego spotkania dobrze także zaadresować wszystkie pytania i omówić wątpliwości.
